Op de drempel van het kerkelijk nieuwjaar

De laatste zondag van het liturgisch jaar is de kerkelijke eindejaarsavond. Toekomende zondag begint het kerkelijk nieuwjaar. De overgang van oud naar nieuw wordt vaak gevierd met een reveillon: een speciale feestmaaltijd. Vandaag vieren we een kerkelijk reveillon. Sinds 1925 het feest van Christus Koning. Het evangelie kijkt zeer ver vooruit: naar het moment waarop Christus zal terugkeren om de wereldgeschiedenis te voltooien door het finale oordeel over alle mensen uit te spreken. Zoals herders dat doen, zal hij de bokken scheiden van de schapen. Het evangelie plaatst ons voor de vraag of ons het lot van schapen of van de bokken te wachten staat. Anders gezegd: wat moeten we doen om tot de schapen te behoren?

Volgens het Matteüsevangelie heeft Jezus met het verhaal over het Laatste Oordeel zijn prediking afgerond. Hij zei tegen zijn leerlingen: "Over twee dagen is het Pasen, en dan wordt de Mensenzoon uitgeleverd om gekruisigd te worden" (Matteüs 26,2). Zijn laatste verhaal kunnen we lezen als zijn testament. Als we terugbladeren naar Jezus' eerste prediking, mogen we zeggen dat het verhaal in zekere zin de woorden van de zaligsprekingen ('gelukwensen') herneemt (Matteüs 5,3-11).

Gelukkig geprezen worden zij die onder armoede gebukt gaan, de zachtmoedigen, de mensen die vervolgd worden en in de gevangenis belanden of nergens een thuis vinden, zij die honger en dorst hebben naar gerechtigheid en die vrede proberen te stichten. Gelukkig zij die niet meetellen maar in de hoek zitten waar de klappen vallen.

Het evangelie is een boodschap van troost en hoop voor verdrukten. Ze moeten niet wanhopen, de koning staat aan hun kant. Letterlijk. Hij is hun broeder. Ze kunnen zich niet alleen herkennen in zijn lijden en vernedering, maar ook in de verrezen Heer.

Die boodschap lijkt aan ons niet besteed. De meesten van ons zullen zich veeleer gelukkig prijzen omdat ze niet al te arm zijn en niet moeten lijden onder verdrukking en vernedering. We zitten niet in de hoek waar de klappen vallen. En als we dan vanuit die gezichtshoek de mensen in de ogen kijken die Christus 'de onaanzienlijksten van mijn broeders of zusters' noemt, zouden we Hem moeten herkennen.

Maar het evangelie voorspelt dat iedereen over wie zal geoordeeld worden verbaasd zal reageren. 'Heer, wanneer hebben we U gezien toen we naar die mensen keken?' En dan zal Hij het eindoordeel vellen. 'Wat jullie voor die onaanzienlijksten gedaan hebt, of niet gedaan, dat hebben jullie voor mij gedaan of niet gedaan.' De schapen en de bokken zullen van elkaar gescheiden worden.

Het kerkelijk reveillon is een gelegenheid om in het licht van het evangelie even achterom te kijken naar het voorbije jaar. We komen voor de vraag te staan wat we gedaan hebben, of niet gedaan, voor de onaanzienlijksten van Christus' broeders en zusters. Hulp geboden aan een mens in nood, of er achteloos aan voorbijgelopen? Een hartelijk woord van welkom gesproken, of een hard afwijzend woord? Een gevangene die ons bekend is als mens behandeld, of hem in zijn misdrijf vastgespijkerd? Misschien gehandeld zoals de bokken? De sterkste dieren die de baas spelen over de kudde, zij die denken dat de sterksten het halen in de competitie die het leven is en brute pech betekent voor wie uit de boot valt...

En wij hebben geen excuus voor de gevallen waarin we niet gedaan hebben wat we moesten doen. Wij kunnen ons niet verstoppen achter de verbazende vraag: 'Heer, wanneer en waar hebben we U gezien?...'

Bij de overgang van oud naar nieuw plegen we goede voornemens voor het komend jaar te maken. In het evangelie lezen we het testament van Jezus. We weten wat ons te doen staat: het testament uitvoeren.

R. De Brandt